KỸ NĂNG XÂY DỰNG VĂN HÓA CÔNG SỞ
MỘT SỐ GỢI Ý VỀ KỸ NĂNG XÂY DỰNG VĂN HÓA CÔNG SỞ
Văn hóa là sức mạnh
mềm của một quốc gia, dân tộc, cộng đồng, tổ chức. Nội hàm của văn hóa rất rộng
và bao hàm nhiều yếu tố cấu thành như hệ giá trị, niềm tin, lễ thức, nề nếp, hệ
thống biểu tượng, phương thức giao tiếp và làm việc, cách thức ứng xử, bầu
không khí tập thể. Đối với một tổ chức kinh doanh thuần túy thì văn hóa là biểu
tượng, là thương hiệu, là hình ảnh; đối với tổ chức chính trị-hành chính hay cơ
quan nhà nước thì văn hóa là chất keo kết dính, là sức mạnh và niềm tin cho mỗi
cá nhân trong tổ chức; tạo bầu không khí phấn khởi để phối hợp hoàn thành nhiệm
vụ.
Công sở là khái niệm chỉ trụ sở của cơ quan nhà nước, là một bộ phận hợp
thành tất yếu của thiết chế bộ máy quản lý nhà nước, một thiết chế xã hội.
Công sở trong xã hội tồn tại như một hiện tượng văn hóa, đồng thời là một chủ
thể văn hóa gắn liền với các yếu tố tổ chức quyền lực và tâm lý, tình cảm của
con người. Do vậy, người lãnh đạo cần phải rèn luyện kỹ năng xây dựng văn hóa
công sở, văn hóa tổ chức bằng cách hình thành các hệ giá trị, chuẩn mực, niềm
tin, cách ứng xử của các thành viên trong tổ chức. Thực chất của việc xây dựng văn hoá công sở là hình
thành nề nếp làm việc khoa học, với những nguyên
tắc nhất định và cách vận hành đặc thù, hiệu quả. Nó đòi hỏi các nhà lãnh đạo,
quản lý cũng như các thành viên của cơ quan phải quan tâm đến hiệu quả hoạt động
chung của cơ quan mình.
Trước tiên cần thừa
nhận rằng, xây dựng văn hóa công sở, văn hóa tổ chức chưa bao giờ được xem là
công việc dễ dàng. Công việc xây dựng văn hóa công sở với hệ thống giá trị mới:
vì dân, hiện đại, chuyên nghiệp và hiệu quả, v.v. sẽ được coi là thành công nếu
những giá trị đó được lựa chọn, được đề cao; nếu những giá trị đó được đa số
thành viên công sở thừa nhận, tự giác tuân thủ[1]. Càng không dễ dàng khi mà những biểu hiện
thiếu văn hóa nơi công sở hiện nay như là “chuyện thường ngày ở huyện”, đến nỗi
nhiều người xem đó là hiện tượng phổ biến như:
Thờ ơ, vô cảm trước nguyện vọng của công
dân, mà biểu hiện rõ nhất là tình trạng giải quyết hồ sơ thủ tục cho nhân dân
còn phiền hà, sách nhiễu, chậm trễ, cá biệt còn có tình trạng “làm luật”; không
tôn trọng hoặc xem nhẹ kết quả làm việc của đồng sự dẫn đến suy giảm niềm tin,
giảm nhiệt huyết, dần thay đổi thái độ làm việc; Vi phạm thời giờ làm việc, lãng phí thời gian
làm việc (buôn chuyện tại công sở, làm việc riêng trong giờ hành chính hoặc trong
thời gian đi công tác…), lãng phí nguồn lực công (tiền điện thoại, tiền điện,
nước, vật tư văn phòng, xe công sử dụng cho mục đích riêng…) cũng như chất lượng
công việc; thói quen dựa vào tập thể, sống theo tập thể mà không có chính kiến
cụ thể, thiếu ý thức cải tiến, đấu tranh chống lại thói quen xấu, cách làm xấu “thấy
đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh” của một bộ phận cán bộ,
công chức, viên chức với tư duy “nước trôi thì bèo trôi”, “nước nổi thì
thuyền nổi”, “xấu đều hơn tốt lỏi”, cá biệt dẫn đến sai phạm mang
tính chất tập thể trong thời gian dài, khi phát hiện ra thì ngụy biện “ai cũng
gù, mình thẳng lưng là khuyết tật”[2].
Để khắc phục các hiện tượng trên và hình thành văn hóa công sở, văn hóa tổ
chức yêu cầu nhà lãnh đạo phải tiến hành các nhiệm vụ cụ thể, thiết thực. Như
đã đề cập ở trên, văn hóa bao hàm các hệ giá trị, chuẩn mực, lợi ích và niềm
tin và được hình thành, củng cố, phát triển trước hết từ người đứng đầu, ban
lãnh đạo của tổ chức. Sau đó là sự đồng thuận, tuân thủ, sẻ chia và hành động của
mỗi cá nhân, mỗi thành viên trong tập thể. Muốn “có được” văn hóa tổ chức, văn
hóa công sở thì trước tiên nhà lãnh đạo phải xây dựng hệ giá trị, chuẩn mực gắn
với tầm nhìn, mục tiêu chiến lược để hun đúc ý chí, vực dậy khát vọng cống hiến
của mọi người. Từng nào mà chính nhà lãnh đạo trở thành một bến cảng cho mỗi
tâm hồn trú ngụ và là nơi tạo nên “cổ tức” niềm tin thì hồn cốt của văn hóa
công sở, văn hóa tổ chức sẽ được hình thành, tôn tạo.
Kế đến, người lãnh đạo phải xây dựng bầu không khí tâm lý công sở cởi mở,
thân thiện, tin tưởng lẫn nhau. Không thể có một công sở văn hóa nếu trong nội bộ luôn tồn tại căng thẳng,
soi xét lẫn nhau; cấp dưới nghi ngờ cấp trên, cấp trên đề phòng cấp dưới, cán bộ,
công chức, viên chức khi làm việc chỉ để đến tháng nhận lương, ngoài ra không
quan tâm đến những vấn đề khác.
Thứ nữa, cần hình
thành tác phong làm việc khoa học, chuyên nghiệp có sự phân công, phân nhiệm rõ
ràng. Chuyên nghiệp, hiểu theo nghĩa chung nhất là mỗi người chuyên tâm
vào công việc của mình, toàn tâm, toàn ý để hoàn thành công việc của mình một
cách tốt nhất; chuyên nghiệp là có sự hiểu biết rộng và giỏi một lĩnh vực cụ thể.
Trong hành chính công vụ, chuyên nghiệp còn là biết cách phối hợp, điều
tiết công việc phù hợp với tiến độ và môi trường xung quanh để tạo nên hiệu quả
tốt nhất; tác phong làm việc năng động, khoa học kết hợp với việc
ứng dụng các tiến bộ khoa học-công nghệ vào công việc. Trách nhiệm trong
giải quyết công việc là việc thực hiện với niềm tin và sự chắc chắn, gắn với khả
năng của mình vào trong công việc đó, đồng nghĩa với “đặt cược” danh dự cá nhân
mình vào công việc được giao với mong muốn đạt chất lượng, hiệu quả cao nhất.
Cuối cùng, cần phải
phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo để mỗi thành viên trong tổ chức đều có cơ
hội cống hiến, làm việc hết mình. Song song với đó, lãnh đạo cần tiến hành xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, phân loại một cách khoa
học, công bằng, chính trực. Nên nhớ rằng, văn hóa tổ chức không có nghĩa là bắt
mọi người bỏ đi (hay hi sinh) cái khác biệt mà hoàn toàn “hòa tan” trong tổ chức.
Ngược lại, một bức tranh văn hóa tổ chức sẽ sinh động hơn, đầy màu sắc hơn khi
lãnh đạo biết chấp nhận cái khác biệt[3].
TS. PHẠM ĐI
[1] Bộ nội vụ, Tài liệu bồi dưỡng ngạch chuyên viên chính (Ban hành kèm theo Quyết
định số 2720/QĐ-BNV ngày 28 tháng 12 năm 2018 của Bộ Nội vụ), tr. 234
[2] Vũ Đức
Nhuần, Vấn đề xây dựng văn hóa công sở hiện nay, trang thông tin điện tử của Liên đoàn lao động tỉnh Lâm Đồng. Tham kiến:
https://lamdong.gov.vn/sites/ldld/diendantraodoi/SitePages/VAN-DE-XAY-DUNG-VAN-HOA-CONG-SO-HIEN-NAY(1).aspx (truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2022)
[3] Có lãnh đạo chỉ nghĩ đơn giản là thiết kế
bộ đồng phục cho cơ quan đơn vị nghĩa là văn hóa công sở. Đó chỉ là một phần rất
nhỏ (thậm chí mang tính hình thức) của văn hóa công sở mà thôi. Cũng có người
cho rằng văn hóa công sở là “họ làm sao mình làm vậy” là được. Trong khoa học
lãnh đạo không cho phép “đồng phục tư duy”.
Nhận xét
Đăng nhận xét