VÌ SAO NGƯỜI DÂN “ĐẠI NÁO” BỆNH VIỆN?
Trong thời gian vừa qua, hiện tượng bệnh nhân (BN) và người
nhà bệnh nhân (NNBN) có hành vi chửi bới, lăng mạ, làm nhục, hành hung, đánh đập
đối với cán bộ y tế; có hành vi đập phá, “đại náo” bệnh viện và các cơ sở khám
chữa bệnh ngày càng diễn ra phổ biến hơn, tính chất côn đồ hơn, có tổ chức hơn.
Điều này không những gây nên những hệ lụy rất lớn cho ngành y tế nói chung, mà
còn gây nên những tổn thất rất lớn về vật chất và tinh thần cho các cơ sở khám
chữa bệnh, cho đội ngũ y bác sĩ và cho cả người bệnh. Vụ việc vừa xảy ra ở bệnh
viện Bạch Mai vào sáng ngày 25/7 thêm một hồi chuông cảnh tỉnh cho hiện tượng
này. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này?
Thông thường, khi xem
xét vấn đề này chúng ta thường nhìn vấn đề một cách phiến diện. Phía bệnh viện
sẽ cho rằng mình làm hết trách nhiệm, đúng quy trình, hoặc do tình trạng quá tải
về số lượng người bệnh dẫn đến sai sót, chậm trể; phía BN và NNBN lại cho rằng
bệnh viện vô trách nhiệm, tắc trách trong công việc, không chăm sóc thân nhân của
họ một cách nhiệt tình, “không phong bì nên chậm chạp”,...Thế nhưng công bằng
mà nói, nguyên nhân của vấn đề này có cả từ phía cơ sở khám chữa bệnh (bệnh viện),
từ phía NNBN và cả từ phía nhà quản lý các cấp.
Về phía BN và NNBN: Người bệnh với vị trí là người yếu thế và
thiếu nhận thức đúng về tính chất nghề nghiệp của ngành y cho nên không có một
sự đồng cảm và chia sẻ những khó khăn mà cán bộ y tế gặp phải. Một khi có vấn đề
về chất lượng khám chữa bệnh hoặc có sự cố không mong muốn thường quy trách nhiệm
cho y bác sĩ trực tiếp khám chữa bệnh hoặc bệnh viện điều trị và dễ dàng “lựa
chọn” biện pháp cực đoan. BN luôn kỳ vọng (đôi khi quá cao) về cán bộ y tế mà
không hiểu rằng, tính chất rủi ro cao trong khám chữa bệnh và hơn thế nữa, họ
không biết rằng hiện nay trong nhiều lĩnh vực, nhiều loại bệnh ngành y vẫn chưa
thể giải quyết một cách triệt để. Cần nhớ rằng, y học và y tế không phải là vạn
năng, không phải cứ vào bệnh viện là tất cả bệnh tật được chữa khỏi! Như vậy, sự
thiếu hiểu biết về tính chất của ngành y tế và kỳ vọng quá cao của BN và NNBN,
sự thiếu thông tin và thiếu hiểu biết để cảm thông giữa BN và y bác sĩ, giữa
người dân và ngành y tế, một khi kết quả điều trị không như mong muốn, thì BN
“có quyền” đổ lỗi cho cán bộ y tế và bệnh viện, cao hơn nữa là hành vi chửa bới,
hành hung, đánh đập cán bộ y tế, “đại náo” bệnh viện.
Về phía y bác sĩ và cán bộ y tế: Hiện nay một bộ phận không
nhỏ cán bộ y tế thiếu về y đức, kém về y thuật mà cụ thể là tinh thần trách nhiệm
và thái độ phục vụ kém. Có hiện tượng rất kỳ lạ là “bác sĩ chưa chịu nhận phong
bì thì người bệnh không dám tiếp nhận phẫu thuật”, hay “không tiền thì không cấp
cứu”,...Bênh cạnh đó, thực tế cho thấy nhiều trường hợp do y thuật (tay nghề) của
cán bộ y tế kém, kỹ thuật trị liệu không đúng, chuẩn đoán sai, tình trạng “tiền
mất tật mang” còn xảy ra tương đối phổ biến,... Chính những điều này dẫn đến những
dư luận xấu về hình ảnh y bác sĩ. Một khi có sự bất mãn trong quá trình tiếp nhận
bệnh, điều trị bệnh thì dễ bùng phát những hình vi bạo hành.
Về phía biện viện: Sự tương tác giữa bệnh viện và bệnh nhân
còn quá hời hợt, lỏng lẻo. Nhiều trường hợp tiền phẫu thuật cần có sự thỏa thuận
về mặt pháp lý giữa bệnh viện và NNBN thì bệnh viện chỉ làm qua loa, chiếu lệ.
NNBN không được giải thích tỉ mỉ về tính chất rủi ro, nguy hiểm và chấp nhận những
rủi ro ấy với những sự cố ngoài mong đợi mà chỉ cần ký vào bản cam kết là xong.
Một khi kết quả phẫu thuật không đạt được sự kỳ vọng từ phía bệnh viện và NNBN
thì dễ dẫn đến lựa chọn “đại náo” như một phương thức đòi quyền lợi hoặc chỉ là
sự...giải tỏa tâm lý.
Về phía nhà quản lý: Trong thời gian qua, bài toán quản lý
nhà nước về y tế nói chung, những quy định về khám chữa bệnh nói riêng vẫn còn
nhiều bất cập. Biện pháp để xử lý về tranh chấp trong y tế còn yếu và thiếu: cơ
chế giám sát hoạt động của các cơ sở khám chữa bệnh, cơ chế giám định sự cố y tế,
cơ chế tố tụng, cơ chế hòa giải hành chính khi xảy ra những tranh chấp về y tế,..
vẫn còn nhiều bất cập. Không có một cơ chế và phương thức hữu hiệu để BN và
NNBN có thể khiếu kiện, khiếu nại hành vi của cơ sở khám chữa bệnh, của cán bộ
y tế một cách công bằng và hợp pháp. Chính điều này cũng là nguyên nhân khách
quan dẫn đến hành vi hành hung cán bộ y tế và “đại náo” bệnh viện như đã xảy
ra.
Do đó, để giảm thiếu tối đa hiện tượng “đại náo” bệnh viện và
hành hung cán bộ y tế, cần phải có những giải pháp đồng bộ, kịp thời. Trước hết
cần phải kiện toàn các chính sách về khám chữa bệnh, tăng cường các biện pháp
quản lý ở các cơ sở khám chữa bệnh; Sau đó là tăng cường các kênh kết nối và
tín nhiệm giữa bác sĩ và BN, giữa NNBN và biện viện; không ngừng nâng cao năng
lực khám chữa bệnh và y đức cho đội ngũ y bác sĩ; hoàn thiện cơ chế khiếu nại,
tố cáo và các kênh tư vấn thông tin giữa người bệnh và bệnh viện, giữa NNBN với
các cơ quan quản lý; kiện toàn vấn đề trị an trong nội bộ các cơ sở khám chữa bệnh,
tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để cán bộ y tế an tâm công tác; nghiêm khắc trừng
trị và xử lý thích đáng những hành vi vi phạm pháp luật như hành hung cán bộ y
tế, đập phá các trang thiết bị của bệnh viện, gây rối an ninh trật tự,... nhằm
từng bước lập lại trật tự, kỹ cương trong các cơ sở khám chữa bệnh và nâng cao
hiệu quả khám chữa bệnh.
TS. Phạm Đi
Đà Nẵng,
tháng 11/2015
Nhận xét
Đăng nhận xét